अन्तरिक्ष ज्ञानं कक्षा 8 संस्कृत पाठ 17
(1) नीचे लिखे प्रश्नों के उत्तर संस्कृत में दीजिए –
(1) सौरमण्डले कति ग्रहा: सन्ति?
सौरमण्डले नव ग्रहा: सन्ति।
(2) सूर्य: पृथिवीतः कति गुणितः विस्तृतः अस्ति?
सूर्य: पृथिवीतः सहस्त्रं गुणितः विस्तृतः अस्ति।
(3) धराया: समीपवर्तिनक्षत्रं किम् अस्ति?
धराया: समीपवर्तिनक्षत्रं आदित्यः अस्ति।
(4) चन्द्र: धराया: परिक्रमां कतिदिनेषु पूरयति?
चन्द्र: धराया: परिक्रमां अष्टाविंशति: दिनेषु पूरयति।
(2) निम्नलिखित संख्यावाची शब्दों से रिक्त स्थान की पूर्ति कीजिए –
(एक:/अष्टाविंशति:/सहस्त्रं/नव)
- आदित्यः एकः आसीत्।
- धूमकेतव: नव सन्ति।
- उपग्रहा: सहस्त्रं सन्ति।
- चन्द्र: परिक्रमां अष्टाविंशति: दिनेषु पूरयति।
(3) पाठ में प्रयुक्त ‘चन्द्रमस्’ शब्द के रूप सभी विभक्तियों में लिखिए –
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | चन्द्रमाः | चन्द्रमसौ | चन्द्रमसः |
| द्वितीया | चन्द्रमसम् | चन्द्रमसौ | चन्द्रमसः |
| तृतीया | चन्द्रमसा | चन्द्रमद्भ्याम् | चन्द्रमद्भिः |
| चतुर्थी | चन्द्रमसे | चन्द्रमद्भ्याम् | चन्द्रमद्भ्यः |
| पञ्चमी | चन्द्रमसः | चन्द्रमद्भ्याम् | चन्द्रमद्भ्यः |
| षष्ठी | चन्द्रमसः | चन्द्रमसोः | चन्द्रमसाम् |
| सप्तमी | चन्द्रमसि | चन्द्रमसोः | चन्द्रमसु |
| सम्बोधन | हे चन्द्रमन् | हे चन्द्रमसौ | हे चन्द्रमसः |
(4) निम्नलिखित शब्दों का समास-विग्रह कीजिए –
(ग) अनादि:
अनः + आदिः = अनादिः (जिसका आदि न हो)।

Mani Sir एक अनुभवी शिक्षक, शिक्षा मार्गदर्शक और डिजिटल शिक्षा सामग्री निर्माता हैं। वे प्रतियोगी परीक्षाओं तथा विद्यालयी शिक्षा के लिए सरल, तथ्यपूर्ण और परीक्षा-उपयोगी अध्ययन सामग्री तैयार करने के लिए जाने जाते हैं। उनका उद्देश्य कठिन विषयों को आसान भाषा में समझाकर विद्यार्थियों की सफलता सुनिश्चित करना है।
वे विशेष रूप से Prayas आवासीय विद्यालय, जवाहर नवोदय विद्यालय (JNVST), एकलव्य मॉडल आवासीय विद्यालय (EMRS), SCERT, CG Board, CTET, तथा अन्य शैक्षिक परीक्षाओं के लिए नोट्स, मॉडल प्रश्नपत्र, MCQ, माइंड मैप, चार्ट, अध्ययन सामग्री और वीडियो लेक्चर तैयार करते हैं।

