Conjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)

English Grammar: CONJUNCTION

(समुच्चयबोधक अव्यय)


Definition (परिभाषा)

Conjunction is a word that joins words, phrases, or clauses and shows the relationship between them.
It is an indeclinable word (it does not change its form).

(Conjunction / समुच्चयबोधक अव्यय) वह अव्यय है जो शब्दों, वाक्यांशों या उपवाक्यों को आपस में जोड़ता है और उनके बीच संबंध स्पष्ट करता है।
यह रूप-परिवर्तन नहीं करता


Examples (उदाहरण)

  1. Ram and Shyam came.
    (राम और श्याम आए।)
  2. He wanted to study, but he had no time.
    (वह पढ़ना चाहता था, लेकिन समय नहीं मिला।)

**Main Types of Conjunctions

(Conjunction के प्रमुख प्रकार)**

Conjunctions are mainly of three types

  1. Coordinating Conjunctions
    (समन्वयबोधक अव्यय)
  2. Correlative Conjunctions
    (सहसंबंधी समुच्चयबोधक)
  3. Subordinating Conjunctions
    (अधीनस्थ समुच्चयबोधक)

1. Coordinating Conjunctions

(समन्वयबोधक अव्यय)

These conjunctions join words or clauses of equal importance.

(ये समान महत्व वाले शब्दों या उपवाक्यों को जोड़ते हैं।)

FANBOYS Rule

ConjunctionMeaning / FunctionExample
forreason / causeHe did not come, for he was ill.
andadditionShe came and sat down.
nornegative additionHe did not call, nor did he write.
butcontrastHe is intelligent, but careless.
orchoiceTea or coffee?
yetstrong contrastHe was tired, yet he continued.
soresultIt rained, so the match was cancelled.

2. Correlative Conjunctions

(सहसंबंधी समुच्चयबोधक)

These conjunctions are used in pairs to join balanced ideas.

(ये युग्म में प्रयुक्त होते हैं और समान संरचना को जोड़ते हैं।)

Common Correlative Conjunctions

PairExample
either…orHe is either a teacher or a writer.
neither…norNeither he came nor he sent a message.
both…andHe is both brave and honest.
not only…but alsoShe is not only intelligent but also hardworking.
whether…orWhether you come or not, I will go.

📌 Rule (महत्वपूर्ण नियम):
After both, either, neither, the grammatical structure on both sides must be parallel.


3. Subordinating Conjunctions

(अधीनस्थ समुच्चयबोधक)

These conjunctions join a dependent clause to an independent clause.
They express time, cause, condition, contrast, purpose, etc.

(ये आश्रित उपवाक्य को प्रधान उपवाक्य से जोड़ते हैं और समय, कारण, शर्त आदि का बोध कराते हैं।)

Common Subordinating Conjunctions

after, before, because, although, if, unless, when, while, since, until, that


Examples (उदाहरण)

  1. Because he was ill, he did not come.
    (वह नहीं आया क्योंकि वह बीमार था।)
  2. If you work hard, you will succeed.
    (यदि तुम मेहनत करोगे, तो सफल होओगे।)
  3. When it rains, we will stop.
    (जब बारिश होगी, हम रुकेंगे।)
  4. Although he is poor, he is honest.
    (यद्यपि वह गरीब है, फिर भी ईमानदार है।)

4. Conjunctions of Time

(कालबोधक संयोजक)

These conjunctions show time relationship.

(ये समय का संबंध बताते हैं।)

Common Time Conjunctions

after, before, when, while, until, as soon as

Examples

  1. We will go after you arrive.
    (तुम्हारे आने के बाद हम चलेंगे।)
  2. Wait until the bus comes.
    (बस आने तक रुको।)

Comma and Conjunction (विराम-चिह्न के नियम)

Rule 1: Coordinating Conjunction

When two independent clauses are joined by a coordinating conjunction, a comma is used before it.

(दो स्वतंत्र उपवाक्य यदि coordinating conjunction से जुड़ें, तो conjunction से पहले comma आता है।)

Example:
He went home, but returned soon.


Rule 2: Subordinate Clause First

When a subordinate clause comes first, a comma follows it.

(यदि आश्रित उपवाक्य पहले आए, तो उसके बाद comma लगता है।)

Example:
After I arrived, the work started.


Important Exam Notes (परीक्षा हेतु महत्वपूर्ण तथ्य)

✔ Conjunction is an indeclinable word (अव्ययी)
Equal level → Coordinating Conjunction
Used in pairs → Correlative Conjunction
Dependent relation → Subordinating Conjunction
✔ A sentence may begin with a conjunction (and, but, so)

CONJUNCTION – 50 MCQs (School + Competitive)


A. Basic Identification (Q1–10)

1. Identify the conjunction:
Ram and Shyam are friends.
A. Ram
B. Shyam
C. and
D. are
Answer: C

2. Which word is a conjunction?
A. Quickly
B. But
C. Very
D. Tall
Answer: B

3. She wanted to go, ___ she was ill.
A. because
B. and
C. so
D. but
Answer: D

4. He is poor ___ honest.
A. but
B. or
C. so
D. because
Answer: A

5. Which sentence contains a conjunction?
A. He is a boy
B. She sings well
C. I tried but failed
D. This is a pen
Answer: C

6. ‘Or’ is used to show —
A. addition
B. contrast
C. choice
D. reason
Answer: C

7. Which is NOT a conjunction?
A. And
B. But
C. Because
D. Quickly
Answer: D

8. He worked hard, ___ he failed.
A. and
B. yet
C. so
D. for
Answer: B

9. FANBOYS does NOT include —
A. For
B. And
C. Because
D. So
Answer: C

10. ‘Nor’ is generally used after —
A. affirmative sentence
B. interrogative sentence
C. negative sentence
D. imperative sentence
Answer: C


B. Coordinating Conjunctions (Q11–20)

11. He did not come, ___ he was sick.
A. but
B. for
C. yet
D. or
Answer: B

12. She is intelligent ___ careless.
A. so
B. and
C. but
D. for
Answer: C

13. Work hard ___ you will fail.
A. and
B. or
C. so
D. yet
Answer: B

14. It was raining, ___ we stayed inside.
A. but
B. for
C. so
D. yet
Answer: C

15. He neither called ___ wrote.
A. or
B. and
C. but
D. nor
Answer: D

16. Which conjunction shows result?
A. yet
B. so
C. but
D. nor
Answer: B

17. ‘Yet’ expresses —
A. reason
B. addition
C. strong contrast
D. choice
Answer: C

18. She sang ___ danced.
A. or
B. but
C. and
D. for
Answer: C

19. He was tired, ___ he continued working.
A. but
B. yet
C. and
D. so
Answer: B

20. Which conjunction joins negative ideas?
A. and
B. nor
C. so
D. yet
Answer: B


C. Correlative Conjunctions (Q21–30)

21. ___ Ram ___ Shyam was present.
A. Either, nor
B. Neither, or
C. Either, or
D. Both, and
Answer: C

22. She is ___ beautiful ___ intelligent.
A. neither, nor
B. both, and
C. either, or
D. not only, or
Answer: B

23. ___ he comes ___ he calls me.
A. Both, and
B. Whether, or
C. Either, nor
D. Neither, or
Answer: B

24. He is ___ a poet ___ a singer.
A. both, and
B. neither, nor
C. either, or
D. not only, and
Answer: C

25. ___ she was late, ___ she finished the work.
A. Either, or
B. Neither, nor
C. Not only, but also
D. Both, and
Answer: C

26. Which is a correlative conjunction pair?
A. and–but
B. because–so
C. either–or
D. when–then
Answer: C

27. Neither the teacher ___ the students were present.
A. or
B. and
C. but
D. nor
Answer: D

28. He not only sang ___ danced.
A. but
B. or
C. and
D. so
Answer: C

29. Both the boys ___ the girls were punished.
A. or
B. but
C. and
D. nor
Answer: C

30. Whether you agree ___ not, I will go.
A. and
B. but
C. or
D. nor
Answer: C


D. Subordinating Conjunctions (Q31–40)

31. He did not come ___ he was ill.
A. but
B. so
C. because
D. or
Answer: C

32. ___ it rains, we will stay at home.
A. And
B. But
C. If
D. Or
Answer: C

33. She waited ___ he arrived.
A. so
B. until
C. but
D. or
Answer: B

34. ___ he is poor, he is honest.
A. Because
B. Although
C. Since
D. If
Answer: B

35. I will call you ___ I reach home.
A. but
B. when
C. for
D. yet
Answer: B

36. Subordinating conjunction joins —
A. equal clauses
B. dependent to independent clause
C. words only
D. phrases only
Answer: B

37. Which is NOT a subordinating conjunction?
A. Because
B. If
C. Although
D. And
Answer: D

38. He will fail ___ he works hard.
A. unless
B. because
C. if
D. when
Answer: A

39. ___ you finish your work, you may go.
A. And
B. But
C. When
D. So
Answer: C

40. She stayed ___ her mother arrived.
A. until
B. but
C. or
D. and
Answer: A


E. Error Spotting (Q41–50)

41. He is poor but honest and hardworking.
A. He
B. is
C. but
D. honest
Answer: C (parallelism error)

42. Although he is rich but he is unhappy.
A. Although
B. is
C. but
D. unhappy
Answer: C

43. Neither he nor his friends was present.
A. Neither
B. nor
C. was
D. present
Answer: C (were)

44. She is not only intelligent and hardworking.
A. not only
B. intelligent
C. and
D. hardworking
Answer: C (but also required)

45. Because he was ill so he did not come.
A. Because
B. was
C. so
D. come
Answer: C

46. Either you work hard and you will fail.
A. Either
B. work
C. and
D. fail
Answer: C (or)

47. He is poor yet honest but kind.
A. yet
B. honest
C. but
D. kind
Answer: C

48. When he will come, we will start.
A. When
B. will come
C. we
D. start
Answer: B (simple present: comes)

49. She studied hard so she failed.
A. studied
B. hard
C. so
D. failed
Answer: C

50. Both Ram as well as Shyam came.
A. Both
B. as well as
C. Shyam
D. came
Answer: B (Both…and)

masterbettingmasterbettinggobahisgobahiskulisbetkulisbetbahiscasinobahiscasinobetingobetingobetkarebetkarebahiscasinobahiscasinogobahisgobahisbetparibubetparibuvdcasinobetgarbetingobetgarbetgarkulisbetkulisbetbahiscasinobetparibubetparibugobahisbahiscasinobetingomatadorbetmatadorbet girişmatadorbet güncelkingroyalkingroyal girişmariobetcratosroyalbetcratosroyalbet girişcratosroyalbet güncel girişcratosroyalbetcratosroyalbet girişcratosroyalbet güncel girişiptv satın aliptv aboneliksekabet girişbets10sekabetdinamobet girişjojobet güncel giriştipobettipobettipobet giriştipobettipobet girişsuperbetinsuperbetin girişsüperbetinperabetperabet girişperabet yeni adressahabetsahabet girişsahabet güncelhiltonbet , hiltonbet giriş , hiltonbet güncel girişhiltonbet , hiltonbet giriş , hiltonbet güncel girişhiltonbet , hiltonbet giriş , hiltonbet güncel girişngsbahisngsbahis girişngsbahis güncel girişpiabellacasinopiabellacasino girişpiabellacasino güncel girişgonebetgonebetbekabetbekabetalobetalobetmatadorbetmatadorbet girişmatadorbet güncelbetturkeybettürkeybetturkey girişBetcioBetcio Giriştaraftarium24justin tvcanlı maç izletaraftarium24justin tvcanlı maç izlecasibomselcuksportstaraftarium24canlı maç izletaraftarium24justin tvcanlı maç izlejustin tvcasibomtipobetcratosroyalbetcratosroyalbet girişcratosroyalbet güncel girişsetrabetsetrabet girişEnjoybetEnjoybet GirişEnjoybet Güncel Girişbetpas güncel, betpas, betpas girişbetpas güncel, betpas, betpas girişbetpas güncel, betpas, betpas girişbetpas, betpas giriş, betpas güncelbetpas, betpas giriş, betpas güncelbetpas, betpas giriş, betpas güncelTimebetTimebet girişdinamobetperabetperabet girişperabet güncel girişSuperbetinSuperbetin girişSuperbetin güncelperabetperabet girişperabet güncel girişcasibomcasibomprimebahisSuperbetinSuperbetin girişSuperbetin güncelcasibomcasibomcasibomcasibomcasibomcasibomrealbahis , realbahis giriş , realbahis güncel girişrealbahis , realbahis giriş , realbahis güncel girişrealbahis , realbahis giriş , realbahis güncel girişcasibomrealbahis , realbahis giriş , realbahis güncel girişrealbahis , realbahis giriş , realbahis güncel girişrealbahis , realbahis giriş , realbahis güncel girişBetcioBetcio Girişbetpas, betpas giriş, betpas güncelbetpas, betpas giriş, betpas güncelbetpas, betpas giriş, betpas güncelcasibomcasibomenbetenbet girişnesinecasinonesinecasino girişsonbahissonbahis girişBetsatBetsat girişBetsat güncelQueenbetQueenbet Girişgoldenbahisgoldenbahis girişgoldenbahis güncel girişngsbahisngsbahis girişngsbahis güncel girişbetnanobetnano girişbetnano güncelBetsatBetsat girişBetsat güncelTophillbetTophillbet girişsekabetextrabetextrabet girişextrabet güncel girişperabetperabet girişperabet güncel girişperabetperabet girişperabet güncel girişmatadorbet 2026matadorbet 2026ExtrabetExtrabet Girişroyalbetroyalbet girişstarzbetstarzbet girişdinamobet girişbetturkeyvaycasinovaycasino girişbetgarenbetenbet giriştaraftarium24selcuksportshdselçuksportskingbettingkingbetting girişbetasus, betasus girişgrandpashabetgrandpashabet girişgrandpashabetgrandpashabet girişkralbetkralbet girişgiftcardmall/mygiftcratosroyalbetcratosroyalbet girişbetorderbetorder girişelexbetelexbet girişbetpasbetpas girişcratosroyalbetcratosroyalbet girişpusulabetmeritbetmeritbet girişholiganbetholiganbet girişpusulabet girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişlunabet girişlunabetbetistbetist girişbetist güncel girişbetasustipobettipobet girişbetzulaikimislimatadorbetamgbahisamgbahis girişamgbahis güncelfixbetgrandpashabetgrandpashabet girişgrandpashabet güncel girişsonbahissonbahis girişmillibahismillibahis girişlordcasinolordcasino girişnesinecasinonesinecasino girişenbetenbet girişgrandbettinggrandbetting girişromabetromabet girişkralbetkralbet girişgrandpashabetgrandpashabet girişkulisbetkulisbet girişkulisbet güncel girişceltabetceltabet girişceltabet güncel girişatlasbetatlasbet girişatlasbet güncel girişGrandpashabetGrandpashabet Yeni AdresGrandpashabet Güncel Girişkralbetkralbet girişdinamobetdinamobet girişdinamobet güncel girişbetgray , betgray giriş , betgray güncel girişbetgray , betgray giriş , betgray güncel girişbetgray , betgray giriş , betgray güncel girişmillibahismillibahis girişcratosroyalbetcratosroyalbet girişlidyabetmrbahisklasbahiscasinovaletulipbetpiabetheybetheybet girişgizabetjojobetgorabetcasibomngsbahisngsbahis girişngsbahis güncel girişngsbahisngsbahis girişngsbahis güncel girişimajbetdizipalyabancı dizi izledizipal girişbetofficebetoffice girişbetoffice güncel girişkralbetkralbet girişkralbet güncel giriş adresigalabetbetasusbetasus girişbetzulakulisbetkulisbet girişmillibahismillibahis girişbetasusbetwoonbetzulagrandpashabetgrandpashabet girişbetasusbetasus girişbetasus güncel girişsuperbetin girişsuperbetinalobetalobetbetgargalabetgalabet girişgalabet güncelbetwoontipobetgrandpashabetgrandpashabet girişkralbetkralbet girişsuperbetintimebettimebet girişcasibomcasibom girişcasibom telegramkralbetSetrabetSetrabet girişlordcasinolordcasino girişbetturkeybetturkeycratosroyalbetcratosroyalbet girişkavbetkavbet girişganobetganobet girişkralbetkralbet girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişcasibomholiganbetholiganbet giriştambettambet girişbetbeybetbey girişesbetesbet girişgalabetgalabet girişgalabet güncel girişmillibahismillibahis girişİkimisliİkimisli Girişİkimisli Güncel GirişAlobetAlobet GirişAlobet Güncel GirişKulisbetKulisbet GirişKulisbet Güncel Girişrealbahis girişgobahisrealbahisbetwoon güncel girişbetwoon girişbetwoon twitterGANDPASABETGGRANDPASHABETTSGrandpashabet Twitterpokerklaskralbetrestbetrestbet giriştipobettipobetsavoybettingsavoybetting girişpokerklaspadişahbetpadişahbet girişbahiscasinobetsalvadorcasinoroyalcasinomilyoncasinomilyoncasinomilyonholiganbetholiganbetmeritkingmeritkingbahiscasino girişmilanobetlordcasinolordcasino girişjojobetjojobet girişmersobahis1xbet1xbet giriş1xbet güncel1xbet1xbet giriş1xbet güncelholiganbetcasibomcasibom girişcasibom güncel girişcasibomcasibom girişcasibom güncel giriş1xbet1xbet giriş1xbet güncelkralbetcasinomilyoncasinoroyalngsbahisngsbahisngsbahisbetzularealbahisenbetholiganbetbetasusbahiscasinobahiscasino girişMedusabahisMedusabahis girişenbetenbet girişkralbetikimislibetzulakralbetkralbetkralbetenbetamgbahisamgbahis girişcasinoroyalcasinoroyal girişcasinoroyal güncel girişcratosroyalbetcratosroyalbet girişroyalbetroyalbet girişroyalbet güncel girişvaycasinovaycasino giriştipobetQuennbetQuennbet girişQuennbet güncel girişjestbahisjestbahis girişjestbahisjestbahis girişmonobahismonobahis girişgrandbettinggrandbetting girişgrandbetting güncel girişmonobahismonobahis girişprimebahisprimebahis girişprimebahisprimebahis girişajaxbetajaxbet girişajaxbetajaxbet girişbetlistbetlist girişenbetenbet girişenbet güncel girişbetlistbetlist girişherabetherabet girişherabetherabet girişkarebetkarebet girişprimebahisprimebahis girişkarebetkarebet girişbetvolebetvole girişbetpasbetpas girişQueenbetQueenbet girişQueenbetQueenbet girişAlobetAlobet girişAlobetAlobet girişBetcioBetcio girişBetcioBetcio girişEnbetEnbet girişEnbetEnbet girişbetebetbetebet girişMedusabahisMedusabahis girişMedusabahisMedusabahis girişelexbetelexbet girişsetrabetsetrabet girişsetrabet güncel girişsüperbetinsüperbetin girişsafirbetsafirbet girişoslobetoslobetolaycasinoimajbetimajbet girişcratosroyalbet girişcratosroyalbet resmirestbetrestbet girişrestbet güncel girişrestbetrestbet girişrestbet güncel girişsetrabetbetasusbetpuanultrabetbetkolikcasinoroyalbetwoonvbetoslobettimebetcasibomcasibom girişcasibom güncel girişpiabellacasinongsbahisngsbahis girişpiabellacasinongsbahisngsbahis girişngsbahisngsbahis girişenbetsafirbetsafirbet girişultrabetbetzulabetzula girişcandycasinopokerklascasibom girişgrandpashabet girişbetpas girişvdcasino girişrestbet girişbetturkey girişultrabet girişperabetperabet girişperabet güncel girişjojobetultrabetultrabet güncel girişjojobet günceljojobet mobiljojobet mobil girişmarsbahismarsbahis girişbetofficebetoffice girişbetoffice güncel girişhitbethitbet girişhitbet güncel girişgalabetgalabet girişgalabet güncel girişkralbetkralbet girişkralbet günceltipobetkralbetkralbet güncelkralbet girişimajbet girişimajbetalobetalobet girişmavibetmavibet girişmavibet güncel girişmavibetpokerklaskralbetkralbet girişkralbet güncelpokerklaspokerklas girişpokerklas güncelperabet girişrestbetrestbet girişrestbet güncelmatbet girişultrabet girişganobetCratosroyalbetCratosroyalbet girişbetzulabetzulaSetrabtSetrabt GirişSetrabt Güncel GirişQuenbetQuenbet GirişQuenbet Güncel Girişstarzbetstarzbet girişstarzbet güncel girişbetasusİkimisliİkimisli Girişİkimisli Güncel Girişbetwoonholiganbetizmit escortsweet bonanzabetciobetcio girişbahiscasinobahiscasino girişgalabetgalabet girişkavbetkavbet girişbetsmovebetsmove giriştimebettimebet girişvaycasinovaycasino girişbetorderbetorder girişcasibomsetrabet girişpadişahbet girişbetpasperabetbetgarantitambetnesinecasinonesinecasino girişesbetpokerklasbetwildbetwild girişbetwild giriş güncelholiganbetmercurecasinosahabetsahabet girişsahabet güncelsahabetsahabet girişsahabet günceldinamobet girişbiabetbiabet girişbiabet giriş güncelhiltonbethiltonbet girişromabetgameofbetradissonbethdfilmcehennemifilm izledizi izleholiganbetholiganbethiltonbethiltonbet girişbetofficebetoffice girişmasterbettingmasterbetting girişcratosroyalbet güncelcratosroyalbetcratosroyalbet girişholiganbetonwinonwin girişonwin güncelonwinonwin girişonwin güncelonwinonwin girişonwin güncelmatbetmatbet girişsweet bonanzaholiganbetpokerklasdamabetdamabet girişdamabet giriş güncelmaxwinmaxwin girişmaxwin giriş güncelelexbetdedebetdedebet girişdedebet giriş güncelcasinoroyaljojobetjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişsahabetsahabet girişsahabet güncel girişdinamobet giriştrendbetholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişperabet girişikimisli girişbetpasvaycasinoholiganbetmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncelmatbetmatbet girişbetsilinbetsilin girişnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis güncel girişkavbetkavbet girişmatbetmatbet girişmatbet güncel girişbetgoobetgoo girişpusulabet girişpusulabet güncelpusulabetbetticketbetticket giriştrendbet girişbetofficebetoffice girişrealbahisrealbahis girişsetrabetsetrabet girişhilbethilbet girişkingroyalkingroyal yeni girişkralbetkralbet güncelkralbet girişparobetromabetromabet girişcasinoroyalcasinoroyal girişkavbetkavbet girişkavbet güncel girişbahiscasinobahiscasino girişpokerklaspokerklas girişpokerklas güncelbettiltistanbulbahiscasinowonsonbahisbetpasbetpas girişsupertotobetsupertotobet girişelexbetelexbet girişbetofficebetoffice girişsupertotobet girişsupertotobetsupertotobet girişpokerklaspokerklas güncelpokerklas girişsupertotobetsupertotobet güncel girişbetbeysupertotobet güncel giriştrendbet güncel girişcasinoroyalcasinoroyal girişperabetperabet girişperabet güncel girişrestbetrestbet girişrestbet güncel girişbelugabahisbelugabahis girişbelugabahis güncel girişroyalbetroyalbet girişroyalbet güncel giriştaksimbetbetsilinbetsilin girişbetsilin güncel girişgalabetgaalbet giriştaksimbet girişbetsilinbetsilin girişkavbettaksimbet güncel girişkavbetkavbet girişkavbet güncel giriştaksimbetcapitolbetcapitolbet girişistanbulbahis girişistanbulbahis güncel girişholiganbetholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişngsbahisngsbahis girişngsbahis güncel girişjojobet girişvdcasinovdcasino girişelitbahisvegabetgonebetroyalbetroyalbet girişroyalbet güncel girişoslobetoslobet girişoslobet güncel girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişpolobethazbetlimanbetlimanbet girişlimanbet güncelpadişahbetvdcasinoimajbetimajbet girişimajbet güncelbetebetimajbetimajbet girişimajbet güncel adresrealbahisbetnissonbahisteosbetbetciotophillbetrealbahisolaycasinoorisbetgalabetcasibombetciobetcio girişbetciobetcio girişcasino sitelerideneme bonususweet bonanzakingroyalmadridbetkingroyal casinodeneme bonusupokerklaspokerklas